Esterler | Kimya Ders Konuları | Tüm Ders Konuları

Sitemiz Hergün Güncellenmektedir ! By Karatutku

Bu Reklam Günde Birkez Görüntülenir.Reklamı Kapat

Esterler | Kimya Ders Konuları | Tüm Ders Konuları

ESTERLER

 

Esterler bir molekül karboksilli asitle bir molekül alkol arasından , bir molekül su ayrılmasıyla oluşan bileşiklerdir. Esterler genellikle hoş kokulu sıvı veya katı bileşikler olmakla beraber , gayet kötü kokulu esterler de bilinmektedir. Karbon sayısı küçük alkil gruplu esterler , meyve kokulu , renksiz , akıcı sıvılardır. Daha yüksek karbonlu alkil içeren esterler kokusuzdur. Nötraldirler ve sudan hafiftirler. Kaynama noktaları karşılık gelen karboksilli asitlerden daha düşüktür.

Karboksilli asitlerin alkollerle verdikleri kondansasyon reaksiyonundan elde edilirler. Bu reaksiyona esterleşme reaksiyonu adı verilir.

 

 

                                             Esterler

R       COOH + HO       R                         R           COOR   +  H2O

                                             Hidroliz

 

Esterlerin İsimlendirilmesi :

·         Esteri oluşturan karboksilli asidin isminden ilk asit kısmı kaldırılarak geriye kalanın önüne  esteri oluşturan alkolün alkil kökünün ismi ; ardına ise “at” hecesi eklenir.

 

             CH3  --------   C == O                                               CH2 == CH --------- C == O

                                                                                                               

                                                                                                               

                           O --------  C2H5                                                                                                             O                             CH3

 

                        etil asetat                                                                 metil akrilat

 

·         Ester önce bir hidrokarbon gibi isimlendirilir. Sonra bu ismin önüne , ester grubunun  (COOR) bağlı olduğu karbon atomunun numarasıyla ester grubunun ismi eklenir.

 

            CH3       CH      CH2          CH3               CH2 ==CH       CH2             CH           CH2       CH3

                          

 

                          COOCH3                                                                         COOC2H5

 

              2 – karbmetoksibütan                                        4 -  karbetoksi - l -    heksen

 

 

Esterlerin Elde Edilişi  :

·         Karboksilli asitler alkollerle reaksiyona girerek esterler dönüşür.

·         Asit halojenürler alkollerle reaksiyona girerek esterler dönüşür.

·         Karboksilli asitlerin gümüş tuzlarının alkil halojenürlerle reaksiyona girmesi sonucu esterler oluşur.

     

         R          C == O   +  R            X                              R          C == O   +   Ag           X

                  

                      

                     O          Ag                                                             O            R    

 

 

·         Karboksilli asitler diazometanla reaksiyona girerek metil esterlerine dönüşür.

 

                                           H                                                                                                                                                      

            

                                                                                                         +                                                                       +

R       C == O +  H      C        N == N                       CH3        N == N    +   R        C == O

                    

 

          O          H                                                                                                        O

 

 

                                +                                                                    +

CH3                   N  ==  N                         CH3  +  N2

 

 

 

                                +

R        C == O  +  CH3                              R           C  == O

            

 

          O                                                              O         CH3

 

Diazometan gayet zehirli ve patlayıcı bir gaz olduğundan , eterli veya alkollü bir çözelti halinde hazırlanmalıdır. Diazometan rezonans gösteren bir bileşiktir.

 

·         Esterlerin asit katalizör içeren alkollerle ısıtılması sonucu ester değişmesi denen bir reaksiyon oluşur. Ester değişmesinde başlangıç maddesi olarak kullanılan esterdeki oksijene bağlı alkil kökü alkole ; başlangıç maddesi olarak kullanılan alkol ise , estere dönüşür. Böyle bir reaksiyon , tıpkı hidrolize benzeyen bir denge reaksiyonudur.

                                                                        +

                                                                     H

R        C == O  +  R       O       H                         R           C == O  +  R         O         H

                                                                                              

 

          O         R                                                                 O         R

 

Denge karışımındaki ROH karışımından uzaklaştırılırsa , denge sağa kayar. ROH aşırı miktarda kullanılmalıdır.

 

·         Ortokarbonik ve ortoformik asitlerin dayanıklı olmamasına ve bu nedenle bilinmemesine karşın , bu asitlerin esterleri bilinen bileşiklerdir.

 

Esterlerin Kimyasal Özellikleri  :

·         Esterler amonyakla reaksiyona girerek amitlere dönüşür.

                                                      

                                                           O                      H                               O        H

                                                                        +

R      C == O  + NH3                         R       C       N            H                   R         C          NH2

           
     
 


         OR                                             OR                   H                               OR

 

 

         O      H                                         O       H

       
 
   
 
 

 


R       C      NH2                                      R        C       NH2  +  OR

                                                              +

         OR

 

 

      

         O      H                              + O       H

                                                              

R      C       NH2                                   R      C       NH2

 

 

 

 

 

 

         O      H

 
 
 


R      C       NH2  +  OR                     R      C == O  +  ROH

 
 
 


                                                                  NH2

Bu reaksiyona amonoliz denir.

 

·         Esterler alkil lityum bileşikleriyle , yüksek sıcaklıkta reaksiyona girerek ketonlara dönüşür.

                                                              R                    O        Li

 
 
 


R      C == O  +  R        Li                               C

 
 
 


        O        R                                        R                     O       R

 

 

 

R                   O      Li                                            R                     O        H

         

           C                        +   HOH                                       C                        +    LiOH

 

R                    O        R                                           R                    O        R

 

 

 

      R               O       H                                         R

           
     
 


             C                                                                          C == O  +  R      O       H

 

     R               O        R                                          R

 

·         Formik asit esterleri dışındaki esterler Grignard reaktifleriyle , alkollerde olduğu gibi , reaksiyona girerek tersiyer alkollere dönüşür. Formik asit esterleriyle yapılan reaksiyonlar sonucu , yine alkollerde olduğu gibi , sekonder alkoller ele geçer.

 

·         Esterlerin indirgenmesiyle alkoller oluşur.

                                                  +               -

      LiAlH4                                                Li   +AlH4

 

                                                                +

      AlH4                     H    +  AlH3

 

 

                                           

      R        C == O      +     H                               R        C == O   +  OR

 
 
 


                O    R

 

Esterler , az alkol içerisinde aşırı sodyum kullanılmakla yapılan Bouveault-Blanc indirgenmesiyle de alkollere dönüşür.

 

                O                                                                        O

            

      R        C      O       C2H5   +  2 Na                       R       C      O        C2H5    +  2 Na

 

 

                O                                                                          O

       
   
 


      R       C      O       C2H5 + C2H5       O      H            R     C    O    C2H5  +     O     C2H5

 

                                                                                             H

              

                O  

 
 
 


       R      C       O       C2H5                                       R        C == O  +       O     C2H5

 
 
 


                H                                                         H

 

 

             O                                                       O

 
 
 


      R     C     H  + 2 Na                        R      C     H     +     2Na

 

              O                                                                            O

       
   
 


      R     C     H   +    C2H5         O       H                       R        C      H    +        O    C2H5

 

                                                                                             H

 

                O                                                                   O     H

       
   
 


       R      C       H     +    H                                  R       C      H

       
   
 


                H                                                                   H

 

Reaksiyon sonunda karışıma asit eklenmezse , ürün alkolat olarak kalır.

 

                O

      

        R      C    H     +  Na                                    R    CH2          O    Na

 

                H

 

 

·         Esterler , asit veya bazların katalitik etkisiyle suyla reaksiyona girerek hidrolizlenir. Hidrolizlenme sonucu asit ile alkol oluşur. Bazik hidroliz sonucu asidin tuzu ele geçer.

 

OH                                                  OH   H                               OH

                   
         
 
 


R     C    +   R      O     H                  R      C    O  +                   R     C      O     R

 

     + OH                                                 OH   R                            + OH2

 

 

 

 

 

        OH                                         OH                                 + OH                                      O     H

                                                                                                                                                    +

R     C      O      R                  R      C      O     R               R     C       O     R                R     C = O    R    +  H2O

 

        +OH2                                    

 

 

 

        O     H

               +

R     C = O     R                       R      C = O    +  H

 

                                                         OH

 

 

                                                                                         OH                             OH

                          +                              +

R     C = O  +  H                R     C = O  H                R     C  +                  R        C

 

        OH                                     OH                                OH                           +OH

 

 

Triklorasetik asit esterlerinin oluşum ve hidrolizi çok kolaydır. Çünkü klor atomlarının elektronegatif olmasından dolayı , karbonil grubunun oksijeni yakınındaki elektron yoğunluğu fazlalaşıp   R     C ( OH ) ==  OH  oluşumu kolaylaşır. Sağa doğru olan reaksiyon esterleşme ; sola doğru olan reaksiyon ise hidroliz reaksiyonudur ( SN reaksiyonu ) . Bu esterleşmelerde oluşan sudaki hidroksil grubu karboksilli astten ayrılır. İzotoplarla yapılan çalışmalar bunu doğrulamıştır. Esterleşmede asit olarak klorlu hidrojen gazı , derişik sülfürik asit veya bor triflorür kullanılabilir.

Sterik engelli asitlerin esterleştirilmesi veya böyle esterlerin hidrolizi için Newmann yöntemi kullanılır. Bu yönteme göre yapılan esterleşmelerde asit - derişik sülfürik asit karışımı alkole ; hidrolizlerde ise ester – derişik sülfürik asit karışımı suya katılır.

 

 

 

 

        R                                                       R                                         R

                                                                                                                              +                  _

R     C      C = O  +  H2SO4                     R     C      C = O                 R     C      C      OH2      HSO4

       
   
 


        R      OH                                            R   +OH2                            R     O

 

 

 

        R                                              R

                                                                           +                  _

R     C      C = O                      R      C      C      OH2      HSO4 

 

        R    +OH2                                 R      O

 

 

 

 

        R                                           R

                 +                                                   +            _

R     C      C = O                    R     C      C    O     HSO4     +    H2O

 

        R                                           R

 

 

 

        R                                                                                                  R

                 +                                                                                                                        +

R     C      C = O  +  R     O     H             R    C   C = O               R     C      C = O    +    H

                                                                                

        R                                                            R    O     R                     R      OR

 

         &nb