Karbonhidratlar | Kimya Ders Konuları | Tüm Ders Konuları

Sitemiz Hergün Güncellenmektedir ! By Karatutku

Bu Reklam Günde Birkez Görüntülenir.Reklamı Kapat

Karbonhidratlar | Kimya Ders Konuları | Tüm Ders Konuları

Karbonhidratlar

-Yapılarında C,H,O bulunur.
-Yapılarında N yoktur.
-Bütün canlılarda bulunur.
-Hücre zarının yapısına katılır.
-Bitkilerde hücre çeperinin yapısına katılır.
-DNA,RNA ve ATP`nin yapısına katılırlar.

MONOSAKKARİTLER:
-Tek şekerliler (basit şekerliler)
-Karbonhidratların yapı taşıdır.(monomer)
-Sindirime uğramazlar.
-Hücre zarından kolayca geçerler.
Riboz------->RNA ve ATP`nin
Deoksiriboz------->DNA`nın yapısına katılırlar.
1-Gilikoz(üzüm şekeri)
-Fotosentezle bitkiler tarafından üretilir.
-Bütün canlılarda bulunur.
-Beyin hücreleri glikoz ve O2 yokluğunda yaşayamaz.
2-Fruktoz(meyve şekeri)
-Bitkiler tarafından sentezlenir.
3-Galaktoz(süt şekeri)
-Memeli hayvanlar tarafından sentezlenir.

DİSAKKARİTLER:

-Hücre zarından geçemezler.

monosakkarit + monosakkarit--------->disakkarit + H2O

1-Sakkoroz(Sükroz):Genelde şeker pancarı ve şeker kamışından elde edilir.Bitkiler tarafından sentezlenir.
2-Laktoz:Süt şekeri ve hayvansal kaynaklı bir şekerdir.Memeli hayvanlar tarafından sentezlenir.
3-Maltoz:Arpa şekeridir.Bitkiler tarafından sentezlenir.
Disakkaritlerin arasında oluşturdukları bağa glikozit bağı denir.
Ağızda pişmiş nişasta tükürükteki amilaz enzimi ile maltoz ve desktirine parçalanır.
Midede değişikliğe uğramadan ince bağırsağa geçerler.Burada pankreas öz suyundaki amilaz ile tamamen maltoza parçalanırlar.
İnce bağırsak hücrelerindeki maltoz,laktoz,sükroz ile monosakkaritlere yıkılırlar.
Glikoz + Glikoz -------->Maltoz + H2O
Glikoz + Fruktoz------->Sükroz + H2O
Glikoz + Galaktoz------->Laktoz + H2O

POLİSAKKARİTLER:
n Monosakkarit ---------->Polisakkarit + (n-1) H2O

1-Nişasta
-Bitkiler tarafından sentezlenir.
-Bitkilerde depo maddesi görevi yapar.
-Lökoplastta depolanır.
-Nişastanın ayıracı iyottur.
2-Glikojen
-Hayvanlar tarafından sentezlenir.
-Hayvanlarda depo maddesi olarak kullanılır.
-Karaciğer ve kaslarda depolanılır.
-Bakteri ve mantarlarda depolanır.
3-Selüloz
-Bitkiler tarafından sentezlenir.
-Bitkilerde yapı maddesidir.
-Bitkilerde hücre çeperinin yapısına katılır.
-Hayvanlarda selülozu sindirecek enzim yoktur.Sadece otçul hayvanların sindirim sistemlerinde selülozu sindiren tek hücreli canlılar
bulunur.Bu canlılar sayesinde selülozu kullanabilirler.
4-Kitin
-Böceklerin dış iskeletini oluştururlar.

KARBONHİDRAT GEREKSİNİMİ

Günlük enerji ihtiyacımızın % 50 - % 60`nın karbonhidrat kaynaklı yiyeceklerden sağlanması normalde yeterlidir (300-350 gr/günde).
Yoğun antrenman gerektiren spor dallarında ve kas glikojen depolarında sürekli doygunluk sağlanması istendiğinde diyetteki karbonhidrat
oranı % 65 - 70`e kadar çıkartabilmektedir.Kadın ve erkek sporcularda 8 - 9 gr/kg/gün karbonhidrat alımı yeterlki olmaktadır.

BİLEŞİK KARBONHİDRATLAR VE BASİT ŞEKERLER

Sağlıklı beslenme ve sportif performans açısından karbonhidratın günlük tüketiminin % 85`i bileşik karbonhidrat içeren besinlerden
( tahıl ürünleri,sebzeler ve kurubaklagiller bu gruba girmektedir.),ancak % 15`i basit karbonhidrat içeren besinlerden (şeker ve şeker türevleri,
şeker içeren içecekler,bal,reçel vb.) oluşmalıdır.Bileşik karbonhidratların sindirimleri basit şekerlere göre daha uzun sürdüğünden (3-4 saat)
kan şekeri üzerine olan etkileri daha yavaş olmakta ve uzun sürmektedir.Karbonhidratlar ince barsaklarda fazla bir değişikliğe uğramadan
15dk gibi kısa bir sürede doğrudan kana geçerler.
 

BİLEŞİK KARBONHİDRATLAR (Nişasta içerenler):

Tahıl ürünleri:Ekmek,pasta,kek,prinç,makarna,bulgur,irmik,şehriye,bisküvi,mısır,tarhana bakliyat ve Baklagiller;bezelye,mercimek,fasulye,
barbunya,bakla,nohut.
Köklü sebzeler:Patates,Kuruyemişler:Tuzsuz yer fıstığı,fındık,kestane,badem.Kuru meyveler:kuş üzümü,kuru üzüm,kuru kayısı,kuru erik
,.Bazı meyveler:elma,armut,muz,portakal,üzüm

TERCİH EDİLME NEDENLERİ:

-Kan şekerini düşürmezler.
-Kas glikojen depolarını basit şekerlere göre daha fazla artırırlar.
-Protein,vitamin ve mineraller açısından daha zengindir.
-Yeterince posa içerirler.
-Bu yönleri ile daha ekonomiktirler.

BASİT ŞEKERLER:

Şeker ve Türevleri:Çay şekeri,bal,pekmez,reçel,marmelat,çukolata,karmela,akide şekeri
Şekerli İçecekler:Kola,limonata,siyah kuş üzümü,meyve suyu
Şeker Katkılı Besinler:Tatlı bisküvi,tatlı kek,meyveli tart,dondurma,meyveli kastırt,sütlü puding,taze meyveler,süt tozu (yağsız)

TERCİH EDİLMEME NEDENLERİ:
-Kan şekerini düşürürler,buna bağlı olarak baş dönmesi,göz kararması,
-Rafine şekerler protein,vitamin ve mineral içermezler.
-B1 vitaminin (Thiamin) yetersizliğine neden olurlar.
-Ağız sağlığını bozarlar ve diş cürümesine neden olabilirler.
-Sporcu performansını olumsuz etkiler.

KARBONHİDRATLARIN SPORCU BESLENMESİNDEKİ YERİ
Aktivite sırasında karbonhidrattan gelen enerji kullanımı ile daha az oksijene geresinim oldığundan,karbonhidratlar yağa ve proteine
göre daha elverişli enerji kaynağıdır.Bir litre oksijen karbonhidratları yakarsa 5 kkal.,yağları yakarsa 4.5 kkal.sağlar.Karbonhidratlar yağdan ortalama
%4-5 daha elverişli enerji kaynağıdır.
Yetersiz karbonhidrat alımı sırasında yağ ve protein vücutta enerji kaynağı olarak kullanılırsa metabolizmaları sonucu artık maddeler
bırakacaklarından yorgunluğa,bulantıya neden olurlar.
Karbonhidratların önemli özelliklerinden birisi de,kas ve karaciğerde yedek enerji olarak kullanılmak üzere glikojen halinde depo edilmesidir.
Kısa süreli fakat şiddetli efor gerektiren aktivitelerde ve egzersiz başlangıcında kas glikojeni temel enerji kaynağıdır.Kas glikojen deposunun
doygunluğu,dayanıklılık gerektiren spor dallarında ve yüksek şiddetli egzersizlerde performansı etkileyen en önemli faktörlerden biridsidir.
Karbonhidrat tüketimi ile kas glikojen seviyesi arasında,egzersiz öncesi kas glikojen seviyesi ilede egzersizin süresi arasında doğru orantı bulunmaktadır.
Vücut karbonhidrat depoları enerji tüketiminin %65 - 80 VO2 max`da (organizmanin kullanabildiği maksimal oksijen kapasitesi) 60-90 dakika yeterli
olabilmektedir.Spocu diyetindeki karbonhidrat miktarının artırılması ile orantılı olarak egzersiz sırasında vücuta kullanılan karbonhidrat miktarıda
artmaktadır.Artan karbonhidrat miktarına baglı olarak çalışma zamanı uzamakta,uzun süre yorulmadan çalışmak mümkün olmaktadır.Yeterli ve uygun
karbonhidrat alan sporcular,fiziksel aktivitelerini sürdürmede,yetersiz karbonhidratla beslenenlere oranla daha başarılı olmaktadırlar.Günlük karbonhidrat
alımınınyetersiz olması kan şekeri ve karaciğer glikojeninde azalmaya neden olacağından sporcuların performansını olumsuz etkilemektedir.Glikojen
depolarını korumak için uygun bir diyetle birlikte müsakabadanen az bir gün önce yoğun antremana son vermeli,sporucu dinlendirilmelidir.
Gereksimininden fazla tüketilen karbonhidrat ise kişide mide,barğırsak bozukluklarına, şişmanlığa,kalsiyum yetersizliğine,iştahsızlığa
neden olabilmektedir.

EGZERSİZ ÖNCESİ KARBONHİDRAT ALIMI
Egzersiz öncesi karbonhidrat alımı 1-5 g / kg şeklinde olmalı ve 1-4 saat önce verilmelidir. 4 Saat önce verilen karbonhidratlı besinler katı olabilir
ancak 1 saat önce verilenler mutlaka sıvı karbonhidrat olmalıdır.Egzersizden 1saat önce 1-2g/kg karbonhidrat alımı kan şekeri açısından önemlidir.Egzersiz
öncesi alınan karbonhidrat aktif kas tarafından hemen kullanılabilmektedir.Bu egzersiz öncesi kas glikojen içeriğine bağlı değildir.Egzersizden yarım saat önce
alınan konsantre glikoz solüsyonları ise insülin salınımını artırmakta,kandaartan insülin kandaki yağ asitleri düzeyini azaltmaktadır.Kasa daha az yağ asidi
gittiğinden kas,kas glikojeni kullanmak zorunda kalmaktadir.Sonuçta uzun süreli egzersizlerde glikojen depoları enerji sağlamada yetersiz kalmakta ve
performans bozulmaktadır.
VO2 max'ın % 70 egzersiz yogunluğunda,egzersizden 45 dakika önce alınan 75 gr glikozun başlangıçta kan şekerini düzelttiği,15 dakika sonra
bu artışın %15'ine kadar düştügü belirtilmektedir.
Fürüktoz yüklenmesinin kan insülin seviyesinde meydana getirebileceği artış glikoz yüklenmesinden daha az olmaktadır.Aktivite sırasında ise
früktoz karaciger glikojeni glikoza göre daha iyi yenilebilmektedir.Bu durum karaciğer füktokinaz aktivitesini glikokinaz aktivite-sinden daha yüksek
olmasına bağlanmaktadır.

EGZERSİZDEN HEMEN ÖNCE VE EGZERSİZ SIRASINDA KARBONHİDRAT ALIMI
Egzersizin hemen öncesinde alınacak glikoz kandaki yağ asidi konsantrasyonunu etkilememektedir.Bu,egzersizin kan insilün artış düzeyini önleyen
hormonları uyarmasına bağlanmaktadır.Egzersiz sırasında uygun miktarlarda karbonhidrat elektrolit verilmesi performansı olumlu yönde etkilemektedir.
Egzersizin ilerleyen dönemlerinde dışardan alınan glikozun vücutta kullanımı artmaktadır.Egzersiz sırasında früktozdan çok glikoz kullanımaktadır.Glikoz veya
glikoz polimerlerinin kullanımında oksidasyon hızları arasında bir fark bulunmamaktadır.Müsabakının hemen öncesinde ve müsabaka sırasında alınacak
karbonhidratın % 5-8 oranında olması önerilmektedir.Bu oran vücut sıvı kaybına bağlı olarak,sıcak havalarda %2,5-4'e indirilip,soğuk havalarda %10'a kadar çıkarılabilmektedir.

EGZERSİZDEN SONRA KARBONHİDRAT ALIMI
Genellikle iki saatlik yoğun bir antreman sonrasında kas glikojen depoları boşalmakta yoğunluk belirtileri ortaya çıkmaktadır.Yeniden doygunluk sağlaması
için en az 24-48 saatlik bir süreye ihtiyaç vardır.Kaslardaki glikojen depolarının yenilenmesi saatte yaklaşık %5 oranındadır.Egzersiz sonrası ilk 30 dak. içinde
vücut ağırlığının her 1 kilogranı başına 0.7-1.5gr karbonhidrat alınması önerilmektedir.İlk iki saat içende ise en az 50gr karbonhidrat alınmaya devam edilmesi
glikojen depolarının doygunlugu açısından önem kazanmaktadır.Egzersiz sonrası 1-24 saat içinde alınacak kıarbonhidratın 100 gramının sıvı karbonhidrattan
oluşması ygundur.20 Saatten sonra verilen karbonhidratın basit veya bileşik olması arasında fark kalmamaktadır.Egzersizden 2 saat sonra 9-16gr / kg / gün
karbonhidrat alımı halinde kas glikojeni 24 saatte restore edilmektedir.Egzersizden sonra meyve yada früktoz içeren içecekler sadece glikoz içeren yiyecek
ve içeklere göre karaciğerde glikojen sentezini daha fazla kolaylaştırmatadır.Ancak egzersiz sonrası özellikle toparlanma devresinde kas glikojeni daha
önceliklidir.

 

| Diğer İçerikler İçin Aşşağıdaki Bağlantıya Tıklayın |
=> Sen de ücretsiz bir internet sitesi kurmak ister misin? O zaman burayı tıkla! <=